Oyuncaq dükanı

Parkda skamyada oturub göyərçinlərə baxırdım ki, telefon titrədi.

Başlıq: “Magazin de Jucării Radu & Fiii – İş təklifi.”

Mətn qısa idi: “Bu gün saat 13:00-dan işə başlaya bilərsiniz. Qəbul edirsiniz?”

Təsdiqlə düyməsinə toxundum və həmin an sağ tərəfimdə kiçik zəng “dinl” etdi. Başımı qaldırdım—oyuncaq dükanı skamyanın düz yanında imiş. Qırmızı vitrində par-par yanan yazı dəyişirdi: JUCĂRII → Игрушки → yenə JUCĂRII.

Kiçik bir Rumın şəhəri idi; xəritədə adını belə unutdum. İçəri girəndə ilk söz, necə oldusa, rusca çıxdı dilimdən:

— Zdravstvuyte…

Satıcı qadın gözlərini böyütdü, üstümdən Rumınca keçdi:

— Bună ziua. CV-yə ehtiyac yoxdur. Kassaya keçin.

Günün axırına qədər ayıların qulaqlarını düzəltdim, plastik maşınların təkərlərini yerinə otuzdurub “test sürüşü” etdim, LEGO bənzəri qutulara qiymət vurdum. Hərdən müştəriyə nəsə demək istəyəndə beynim Azərbaycan dilində hazır cavab tapırdı, amma ağzımdan yenə rusca tökülürdü: “Ne trogat, pojalusta…” Adamlar qəribə baxır, pıçıldaşırdı. Qızcığazlardan biri gülüb dedi:

— Mama, bax, oyuncaq satıcısı sovet dilində danışır!

Axşam kassanı bağlayanda qapıda bir kişi məni saxladı. Dünən oğluna taxta dəmir yolu almışdı.

— Uşağıma necə yanaşdığını bəyəndim. Amma sən özün bir az sarısanmı, bala? Halsız görünürsən, — dedi.

Mən də vərdişlə:

— Dəqiq müayinə olunsun, səbəbi bilinsin. Yüngül xəstəlik belə laqeyd qalanda böyüyür.

Kişinin üzündə nəsə sərtləşdi, səsi itiləşdi:

— Sən elə bil xəstəlik tapılsa sevinəcəksən. Hə,? Hər kəsin içindən qüsur axtaran həkimlər kimisən!

Gülümsəyib “yaxşı axşamlar” dedim. Yenə rusca alındı, adam çiynini çəkib getdi. Dükanın arxa otağında tək qalanda güzgüyə baxdım: əlimin içində incə, şəffaf bir yapışqan kağız parıldayırdı. Sanki qiymət stikerini dünən qoparmışam, izi qalıb. Barmağımla toxundum; yapışqan daha da möhkəm yapışdı.

Evə gedəndə anam zəng elədi. Videoaçılışda üzümə xeyli baxdı.

— Sən nə rəngə düşmüsən, ay oğul? Sapsarı olmusan, gözlərin də donuq.

— Ana, narahat olma. Sabah klinikaya gedim, analiz verim, nəyə görə belə olmağı dəqiq öyrənək.

Anamın səsi yumşaq başladı, aqressiv bitdi:

— Hə, tapasan da bir “nəsə”! Elə bil sizə diaqnoz paylayanda xoşbəxt olursuz! Heç nəyin yoxdu, işinlə məşğul ol!

Söhbət ağzımda qaldı. Bikef oldum. Telefonu cibimə qoyub geriyə—dükana—qayıtdım. Gecə bitmişdimi, başa düşə bilmirdim. Qapıdan girən kimi kassadakı cihaz “bip” elədi. Kassir qadın gülümsədi:

— Aha, sistem sizi artıq işçi kimi yox, məhsul kimi görür. Maraqlıdır, — dedi, sanki gündəlik hadisəymiş.

— Necə yəni “məhsul”?

— Özünüz təsdiq etmisiniz axı.

Kompüteri çevirdi. Ekranda mənim adımın yerinə belə yazılmışdı: Articul: DEMO-ASSIST 1.0 — Import: RU — Garanti: 14 zile. Qiymətin qarşısında isə kiçik ulduz: Promo!

Gülüb “bu zarafatdır yəqin” demək istədim, alınmadı. Kassir qadın barkod oxuyucunu götürüb biləyimə yaxınlaşdırdı. Qırmızı xətt yapışqan izinin üstündən keçdi, cihaz “bip” elədi və çap aparatı cırıldadı. Kağızda yalnız bir cümlə çıxdı: “Qaytarılmır: qutusu açılıb.”

— Görürsünüz? — qadın kağıza işarə etdi. — Qaytarma yoxdur. Qutusu açılmış sayılır.

Elə bu vaxt qapıdan səhərki kişi — oğluna dəmir yolu alan ata — içəri daxil oldu. Əlində qaimə, üzündə sərt narahatlıq:

— Bunu geri qaytarmaq istəyirəm, — dedi və mənə baxdı. — İnnnab kimi sarıdı, həm də də rusca danışır. Evdə uşağı çaşdırır.

Kassir qadın başını yellədi:

— Qaytarma qəbul edilmir. Qutusu açılıb. Üstəlik, bu model satış zalı üçün lazımdır.

Ata bir anlıq susdu, sonra mənə yaxınlaşıb pıçıltı ilə dedi:

— Sən özün də istəmirsən axı müayinə–filan. Sevinərsən, xəstəlik tapsalar. Sən elə belə qal.

Və çıxıb getdi.

Arxa otağa keçib oturdum. Pəncərədən şəhərin sakit işıqları görünürdü; hardansa Rumınca radio oxuyurdu, içimdən rusca fikirlər keçirdi. Biləyimdəki yapışqan izi qaşınırdı. Ürəyimdən keçdi: “Bəlkə doğrudan da qutunu bağlasınlar? İçəridə rahatdır. Seçim, ağrı, cavabdehlik yoxdur.”

Qapı döyüldü. Rəf düzəldən usta başını içəri saldı:

— Paket istəyirsiniz?

— Nə?

— Sizi deyirəm. Çöldə yağış var. Paketləsək, islanmazsınız.

Sonum da elə beləcə oldu: Mən “hə” dedim. Onlar da məni iri, parıldayan sellofan paketə yerləşdirdilər. Paketdə nəfəs almaq üçün kiçik deşiklər açdılar, üstünə “ehtiyatla daşıyın” yazıb skamyada oturduğum parka tərəf apardılar. Skamyanın yanında iti yağış damlaları altında sarı mikroavtobus dayandı. Qapısı sürüşüb açıldı, içəridən tanış səs gəldi:

— Curier. Acceptați?

Kuryer paketi götürdü, məndən imza istədi. Qələm tutmağa çalışdım; ağzımdan yenə rusca çıxdı:

— A u vas garanția skolko?

— Paisprezece zile, — dedi. — Amma narahat olmayın, kimsə qaytarmaq istəsə belə, qutunuz artıq açılıb.

Mikroavtobus hərəkətə başladı. Pəncərədən şəhərin işığı suya uzandı. Mən də içimdə “bəlkə həqiqətən rahatdır” deyə düşündüm və ilk dəfə Rumınca pıçıldaya bildim:

— Mulțumesc.

Bakı, 17 Sentyabr 2025.